Bij Troef geloven we dat iedereen recht heeft op vrije tijd. Vrije tijd waarin je jezelf kan zijn, anderen kan ontmoeten, plezier kan maken en kan deelnemen op een manier die bij jou past.
Toch is vrije tijd niet voor iedereen even toegankelijk. Drempels kunnen ervoor zorgen dat deelnemers niet kunnen deelnemen. Die drempels kunnen bijvoorbeeld ontstaan door de manier waarop een activiteit georganiseerd is, hoe informatie wordt aangeboden, de omgeving of de verwachtingen die we stellen.
Daarom streven we ernaar dat er verder dan het individu alleen gekeken wordt. We kijken ook naar de omgeving, de werking en de manier waarop vrije tijd georganiseerd wordt. Wat kunnen we aanpassen zodat meer deelnemers kunnen meedoen?
Het verhaal van de appelboom
Stel je een appelboom voor. De appels hangen hoog in de boom en een groep mensen wil graag een appel plukken. Iedereen wil hetzelfde: een appel. Maar niet iedereen staat op dezelfde plaats. De ene persoon is klein, de andere heeft een handicap en iemand anders staat wat verder van de boom.
Als we iedereen hetzelfde geven, bijvoorbeeld een krukje, lijkt dat eerlijk. Maar niet iedereen kan daardoor bij de appels.
Geven we iedereen wat die persoon nodig heeft, dan komen meer mensen bij de appels. De ene krijgt een hoger krukje, de andere een ladder of wat hulp.
Maar bij inclusie kijken we nog een stap verder. We kijken naar de appelboom zelf.
Waarom hangen de appels zo hoog? Kunnen we de appels lager hangen? Kunnen we een plukstok voorzien? Kunnen we de omgeving zo aanpassen dat zoveel mogelijk mensen zelfstandig bij de appels kunnen?
De focus verschuift van: “Wat heeft deze persoon nodig?” naar “Welke drempels zijn er en wat kunnen wij samen veranderen?”
Van de appelboom naar vrije tijd
Dat is hoe we bij Troef naar inclusie kijken. We willen niet alleen individuele oplossingen bieden, maar ook door werkingen, activiteiten en omgeving zo organiseren dat ze van bij het begin toegankelijk zijn voor zoveel mogelijk deelnemers.
Die manier van kijken sluit aan bij Universal Design. We houden bij het ontwerpen van vrije tijd van bij het begin rekening met de diversiteit van mensen die eraan kunnen deelnemen. We denken dus niet vanuit één gemiddelde deelnemer, maar vanuit verschillende manieren van communiceren, bewegen, spelen, beleven en deelnemen.
Dat kan bijvoorbeeld door:
Universal Design betekent niet dat iedereen hetzelfde moet krijgen of op dezelfde manier moet kunnen deelnemen. Het betekent dat we de diversiteit van deelnemers meenemen vanaf het begin.
Inclusie als gedeelde verantwoordelijkheid
Soms blijft een individuele aanpassing nodig. Niet iedereen heeft immers dezelfde noden. Tegelijk geloven we dat inclusie niet de verantwoordelijkheid van één deelnemer, begeleider of extra ondersteuning mag zijn. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid van iedereen die betrokken is bij de vrijetijdswerking.
Daarom kijken we bij Troef niet alleen naar het individu, maar ook naar de context waarin vrije tijd plaatsvindt. We onderzoeken samen waar drempels ontstaan en wat we als organisatie, begeleider of groep kunnen aanpassen om deelname mogelijk te maken.
Inclusie betekent voor ons: samen verantwoordelijkheid opnemen, drempels herkennen en de omgeving aanpassen zodat zoveel mogelijk deelnemers volwaardig kunnen deelnemen.
Niet iedereen hoeft op dezelfde manier mee te doen. Iedereen moet wel de kans krijgen om mee te doen.